RAYNAUD HASTALIĞI

Raynaud

Raynaud hastalığı, el ve ayak parmakları gibi bazı vücut bölgelerinin soğuğa veya strese tepki olarak uyuşmuş ve soğuk hissedilmesine neden olur. Bu hastalıkta, cildin dar bölgelerine kan akışını sağlayan arterler kan dolaşımını sınırlar. Bu duruma “vazospazm” adı verilir.

Kadınlar Raynaud hastalığı, aynı zamanda Raynaud veya Raynaud fenomeni ya da sendromu olarak bilinen olması erkeklere göre daha fazladır. Soğuk iklimlerde yaşayan kişilerde daha yaygın olduğu görülmektedir.
Raynaud hastalığının tedavisi şiddetine ve diğer sağlık koşullarına sahip olup olmadığınıza bağlıdır. Çoğu insanda Raynaud hastalığı elimine edilememekte ancak yaşam kalitesini etkileyebilmektedir.
Raynaud hastalığının belirtileri de bu hastalığın altında yatan kan damarı spazmlarının sıklığı, süresi ve şiddetine bağlıdır. Belirti ve bulguları şunlardır:

  • Parmaklar veya ayaklarda soğuk hissi
  • Soğuk ya da strese tepki olarak cildinizdeki renk değişiklikleri
  • Uyuşukluk, batma hissi ya da batma ağrısı ve ısınma ile rahatlama hissi
  • Raynaud atakları sırasında genellikle cildinizin etkilenen alanları beyaza döner.
  • Ardından, bu alanlar genellikle maviye açar ve soğuk ve uyuşmuş hissedilir.
  • İlgili bölgeler ısınınca ve kan dolaşımı düzelmeye başladığında etkilenen alanlar bu sefer kırmızıya döner; çarpıntı, ürperme hissi veya şişlik gelişebilir.
  • Renk değişikliklerinin sırası herkeste aynı değildir ve herkes bu üç renk ile karşılaşmayabilir.

Raynaud en yaygın el parmakları ve ayak parmaklarını etkilemesine rağmen, aynı zamanda burun, dudaklar, kulaklar ve hatta kulak memesini de etkileyebilir. Isındıktan sonra kan akışının tekrar ilgili bölgeye dönmesi yaklaşık 15 dakikayı bulmaktadır.

NEDENLERİ :
Doktorlar Raynaud ataklarının nedeninin kesin olarak bilmemektedir ancak bu hastalıkta el ve ayaklardaki kan damarlarının soğuk veya strese aşırı tepki gösterdikleri bilinmektedir.
KAN DAMARLARI SPAZMI :
Raynaud hastalığında el ve ayak parmakları soğuk veya strese maruz kaldığında kan arterleri spazm geçirerek (vazospazm) daralır ve bu bölgelere kan akışını sınırlar. İlerleyen zamanlarda ise bu küçük arterler biraz daha kalınlaşarak kan akışını daha çok engellemeye başlar.
Özellikle soğuk havalar bu tür atakları daha çok tetiklemektedir. Soğuk havaya maruz kalma, ellerini soğuk suya daldırma veya dondurucudan bir şeyler alma gibi durumlar olası soğuk tetikleyicilerdir. Bazı insanlarda duygusal stres de Raynaud ataklarına neden olabilir.

BİRİNCİL VE İKİNCİL RAYNAUD :
RAYNAUD RAHATSIZLIĞININ  İKİ ANA TİPİ VARDIR :
Birincil Raynaud: Ayrıca Raynaud hastalığı olarak da adlandırılan bu türü en yaygın biçimidir ve vazospazmi tetikleyecek herhangi altta yatan bir durumun sonucu değildir.
İkincil Raynaud: Aynı zamanda “Raynoud fenomeni” olarak da adlandırılan bu türünde altta yatan bir sorundan dolayı ortaya çıkar. İkincil Raynaud birincil formuna göre daha az sıklıkta görülmesine rağmen daha ciddi olma eğilimindedir. İkincil Raynaud belirtileri 40lı yaşlarda ortaya çıkmaya başlar.

İKİNCİL RAYNAUD NEDENLERİ ŞUNLARDIR :
Bağ dokusu hastalıkları: Cilt sertliği ve yara izine yol açan nadir görülen bir hastalığı (skleroderma) olanların çoğunda Raynaud hastalığı da bulunmaktadır. Raynaud riskini artıran diğer hastalıklar ise lupus, romatoid artrit ve Sjogren sendromu şeklinde sıralanabilir.
ARTER HASTALIKLARI : Raynaud fenomeni, kalbi besleyen damarlarda plak birikimi ile kendini gösteren “ateroskleroz” ya da ellerde ve ayaklarda kan damarlarının iltihaplanmasına neden bir bozukluk olan “Buerger hastalığı” gibi çeşitli hastalıklarla ilişkilidir. Akciğer arterlerini etkileyen bir tür yüksek tansiyon olan “primer pulmoner hipertansiyon” da Raynaud ile ilişkili bulunmuştur.

KARPAL TÜNEL SENDROMU : Bu hastalıkta, elinizdeki önemli sinirlerden (median siniri) birinin üzerindeki baskı uyuşma ve ağrıya yol açar. Dolayısıyla eliniz soğuğa ve Raynaud ataklarına daha duyarlı hale gelebilir.
TEKRARLANAN EYLEM VEYA  TİTREŞİMLER : Klavyede yazı yazmak, piyano çalma ya da başka amaçlarla uzun süre aynı hareketleri yapmak Raynaud hastalığına yakalanma riskini artırabilir.

SİGARA İÇMEK : Sigara içilmesi kan damarlarının daralmasına neden olarak Raynaud hastalığına yakalanma potansiyelini arttırır.
Yaralanmalar: El ve ayaklarda meydana gelen yaralanmalar, bilek kırıkları, ameliyat veya donma gibi durumlar Raynaud fenomenine yol açabilir.
BAZI İLAÇLAR : Yüksek tansiyonu tedavi etmek için kullanılan beta blokerler; ergotamin veya sumatriptan ihtiva eden migren ilaçları; dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu ilaçları; bazı kemoterapi ajanları ve bazı reçetesiz soğuk algınlığı ilaçlar gibi ilaçlar kan damarlarının daralmasına sebep oldukları için Raynaud hastalığı ile ilişkili bulunmuştur.

TEDAVİLER VE İLAÇLAR  :

Soğuğa karşı kalın giyinmek, eldiven takmak veya kalın çoraplar giymek genellikle Raynaud’ın hafif belirtileri için etkilidir. Hastalığın daha şiddetli formları içinse ilaçlar tedavi etmek için kullanılabilir. Uygulanacak tedavinin hedefleri şunlardır:

  •  Atakların sayısını ve şiddetini azaltmak.
  • Doku hasarını önlemek.
  • Altta yatan hastalık veya koşulu tedavi etmek.

İLAÇLAR :
Belirtilerin nedenine bağlı olarak, ilaçlar Raynaud tedavisine yardımcı olabilir. Kan damarlarını genişletmek ve kan dolaşımını teşvik etmek için doktorunuz aşağıdaki ilaçları reçete edebilir:
Kalsiyum kanal blokerleri: Bu ilaçlar el ve ayaklardaki daralan kan damarlarının rahatlamasını ve açılmasını sağlayarak çoğu insandaki Raynaud ataklarının sıklığını ve şiddetini azaltır. Bu ilaçlar aynı zamanda el ve ayak parmaklarındaki deri ülserlerinin de iyileşmesine yardımcı olabilir. Nifedipin, amlodipin (Norvasc®) (Afeditab CR, Procardia) ve felodipin (Plendil) gibi örnekleri vardır.
ALFA BLOKERLER : Bazı insanlar da kan damarlarının daralmasına yol açan “norepinefrin” hormonunun etkilerine karşı kullanılan alfa blokerler denilen ilaçlarla rahatlama yaşamaktadır. Prazosin (Minipress®) ve doksazosin (Cardura) gibi başlıca iki ilaç ismi verilebilir.
VAZODİLATÖRLER : Bazı doktorlar parmak tabanlarına uygulanan ve cilt ülserlerinin iyileştirilmesine yardımcı olan ve kan damarlarını rahatlatan (vazodilatör) nitrogliserin içerikli kremler reçete ederler. Bazı yaygın olarak kullaılan vazodilatörler de Raynaud semptomlarını rahatlatabilir. Bunlar arasında yüksek tansiyon için kullanılan losartan (Cozaar), iktidarsızlık için kullanılan sildenafil (Viagra, Revatio), antidepresan ilaç olarak kullanılan fluoksetin (Prozac, Sarafem, diğerleri) ve prostaglandinler olarak bilinen ilaç gurubu yer alır.
Doktorunuz sizin için en uygun olanı önerecektir. Ayrıca doktorunuza ilaçların etkileri ve yan etkileri konusunda da danışınız.
Bazı ilaçlar da kan damarı spazmına yol açarak Raynaud hastalığını daha da kötüleştirebilir. Bu nedenle doktorunuz aşağıdaki ilaçları almaktan kaçınmanızı isteyebilir:
Bazı reçetesiz soğuk algınlığı ilaçları: Örnekler arasında “Pseudoephedrine” içeren ilaçlar (Klor-Trimeton, SUDAFED, diğerleri) yer alır.
Beta blokerler: Bu guruptaki ilaçlar yüksek tansiyon ve kalp hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Metoprolol (Lopressor, Toprol-XL), nadolol (Corgard) ve propranolol (Inderal, InnoPran XL) gibi örnekleri vardır.
AMELİYATLAR VE TIBBİ PROSEDÜRLER :
Raynaud hastalığının bazı ciddi durumlarında ilaçlardan ziyade başka tedavi seçenekleri gerekli olmaktadır:
SİNİR CERRAHİSİ : Ellerde ve ayaklarda sempatik sinirler denilen sinirler ciltteki kan damarlarının açılmasını ve daralmasını kontrol eder. Dolayısıyla bu sinirlerin kesilmesi abartılı tepki vermelerinin de önüne geçmiş olur.
Etkilenen ellerde veya ayaklarda küçük kesiler sayesinde, doktorunuz kan damarlarının etrafındaki bu küçük sinirlerdeki iletişimi keser. Bu ameliyatlar (sempatektomi) atakların sıklığını ve süresini azaltabilir, ama her zaman başarılı olmayabilmektedir.
KİMYASAL ENJEKSİYON : Doktorlar etkilenen eller veya ayaklardaki sempatik sinirleri bloke etmek için lokal anestezik veya tip A (Botoks) onabotulinumtoxin kimyasalları enjekte edebilir. Belirtiler tekrarladığında veya devam ettiğinde prosedürü tekrarlamanız gerekebilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir